Beschouwing van een ontwerp van een kanaalstuk met aftakking, bedoeld voor
het toevoeren van lucht in een gebouw.
Aanleiding van deze studie: Geluidsklachten bij een luchtkanaalontwerp,
getoetst aan ISSO publicatie 17.
Resultaat: Aantoonbare te hoge luchtsnelheden in het kanaal, waardoor geluid
ontstaat.
Inleiding
Ventilatiehoeveelheden zijn vastgelegd in Nederlandse normen en mede
hierdoor maakt luchtbehandeling een groot deel uit van de installatie van
gebouwen. Om aan de gestelde normen te voldoen is het doorgaans nodig om;
centraal een ventilator te plaatsen en verse lucht doormiddel van
kanaalstelsels tot aan de gebruikersruimten te “persen”.
Veelal wordt
evenveel lucht afgezogen als toegevoerd, zodat de ventilatie van het gebouw
in balans is. Stromingsberekeningen worden snel complex, zodra er gerekend
wordt met interne weerstanden, aftakkingen en hoogteverschillen.
De stichting ISSO
heeft deze complexiteit onderkent en heeft hiervoor een publicatie
opgesteld: ISSO publicatie 17, Luchtkanalen, drukverlies- thermische en
akoestische berekeningen, deel II
Deze publicatie
verwijst in deel II op blz. 3.1 berekeningsgrondslagen) naar zijn
oorsprong; de wet van Bernoulli.
Wat is de wet van Bernoulli?
De wet van
Bernoulli is niets anders dan een vereenvoudiging van de, binnen de
natuurkunde algemeen geldende wet; de wet van behoud van energie.
De wet van
Bernoulli beschrijft de relatie tussen, dichtheid, snelheid ,valversnelling,
hoogte en druk op een stromingslijn.
Wet van Bernoulli
(Daniel Bernoulli Groningen,29 januaru 1700 Bazel, 17 maart 1782)
1/2ρv² +ρgh+ p=
constant
hierin is:
ρ=dichtheid[kg/m³]
v=[m/s]
g=valversnelling
[m/s²]
h=hoogte[m]
p=druk[Pa]
De
vereenvoudiging brengt een aantal voorwaarden met zich mee, die het
toepassingsgebied van de wet van Bernoulli strikt omkaderen.
Voorwaarden:
- Binnen de
beschouwing heerst een stationaire stroming;
- Het medium is
incompressibel ;
- Het medium is
niet visceus.
- Het medium is
isotherm.
De voorwaarden
staan eveneens genoemd in ISSO publicatie 17 deel II, blz 12. hoofdstuk
3.1.1. Algemeen.
Strikt genomen is
geen enkele stroming stationair.
Strikt genomen is
ieder medium compressibel en visceus.
Strikt genomen is
een medium nooit isotherm.
De ontwerper
Iedere technisch
ontwerper hoort zich bewust te zijn van de vertaalslag die de ontwerper
maakt van theorie naar praktijk.
Als de ontwerper
een softwarematige “tool” gebruikt is het de verantwoording van de ontwerper
of de “tool” past bij het beoogde eindresultaat. Iedere softwarematige
“tool” is gebaseerd op rekenkundige regels en de daarbij behorende
voorwaarden.
Het is
noodzakelijk dat de ontwerper voldoende kennis van de theorie achter de
softwarematige “tool” heeft, zodat de ontwerper in staat is om uitkomsten
van de software te beoordelen op correctheid.
Quote: A Fool with a Tool is Still A Fool
Heeft de
ontwerper onvoldoende gevoel bij en kennis van de ingevoerde gegevens,
benodigd voor een eindresultaat, dan is het eindresultaat van de
softwarematige “tool” eveneens onvoldoende.
Systeemgrens
en randvoorwaarde
Bij iedere
beschouwing is het onmogelijk om rekening te houden met alle aspecten en
invloeden. Het is noodzakelijk een grens te stellen aan het deel wat wél en
het deel dat niet meegenomen wordt. De grens tussen deze twee delen wordt
hier de systeemgrens genoemd.
Een systeemgrens
kan wel degelijk in- en uitgangen bevatten. De in- en uitgangen worden zo
exact mogelijk vertaald door de beschouwer door het opstellen van de
bijbehorende randvoorwaarden.
Randvoorwaarden
behorend bij een beschouwing van een kanaalstuk zijn bijvoorbeeld: in- en
uitgaande luchthoeveelheid en druk.
Model van het
kanaal met aftakking
Bij de
beschouwing van het model zijn de randvoorwaarden en de voorwaarden gesteld
aan de toegepaste wetten belangrijk.
De wet van
Bernoulli heeft als één van de voorwaarden dat het medium incompressibel is.
Daar lucht
relatief eenvoudig samendrukbaar is zijn resultaten uit de wet van Bernoulli
alleen geschikt als zeer kleine drukverschillen optreden.
Treden grotere
drukverschillen op dan zijn andere uitgangspunten van toepassing.
Een
oplossingsrichting kan zijn dat de systeemgrens, van de beschouwing,
dusdanig klein wordt gekozen, dat afwijkingen acceptabel zijn.
Beschouwt men
alle facetten van het totale systeem als kleine subsystemen en vallen alle
afwijkingen van de subsystemen binnen de acceptatie van de beschouwer, dan
heeft het totale systeem voldaan, zonder dat afgeweken is van de voorwaarden
gesteld aan de gebruikte natuurkundige wet.
ing. M. Agema